27 maja 2026 roku w Czytelni Głównej Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej miała miejsce promocja książki Edwarda Marszałka zatytułowanej „Bieszczady wypalone”, która przedstawia historię wypału węgla w Bieszczadach. Spotkanie, organizowane w ramach cyklu „Słowa na Szlaku” przez Wydawnictwo Ruthenus, prowadziła Monika Jastrząb.
Książka skupia się na ludziach związanych z ogniem, dymem oraz przerobem drewna, w tym na węglarzach, dziegciarzach i maziarzach. Autor opisuje m.in. życie Karola Kniotka, najstarszego aktualnie wypalacza węgla, oraz Zbyszka Balcerzaka, który zmarł w 2024 roku i przez ponad cztery dekady zajmował się wypałem węgla w górach.
W publikacji przedstawione zostały różne metody wypalania węgla drzewnego, w tym tradycyjna technika mielerzy oraz nowocześniejsze piece retortowe i beczki pirolizowe. Zawiera także rozdział poświęcony św. Tybaldowi z Provins, patronowi smolarzy i węglarzy, a także omawia motywy związane z węglarstwem w kulturze, literaturze i sztuce. Edward Marszałek przybliża również działalność muzeów, które dokumentują historię wypału węgla, w tym ekomuzeum „Na Wypale” w Radoszycach k. Komańczy, utworzone w 2023 roku przez Fundację „Ramię w Ramię - nad Osławą”.
W podkarpackich lasach jeszcze ćwierć wieku temu dymy z retort były powszechne, a działalność ta stała się częścią lokalnych legend. W ostatnich latach jednak bazy wypałowe znikają, mimo rosnącego zainteresowania tym tradycyjnym rzemiosłem, co przyciąga turystów pragnących poznać historie ludzi związanych z tym zawodem.
Podczas spotkania Edward Marszałek barwnie opowiadał o historii wypału węgla w Bieszczadach, który obecnie zanika z powodów ekonomicznych i społecznych. Wspominał osobiste znajomości z węglarzami, dla których wypał węgla był źródłem utrzymania.
Monika Jastrząb wzbogaciła wydarzenie programem muzyczno-poetyckim, w którym znalazły się bieszczadzkie ballady oraz utwory autorstwa Edwarda Marszałka i Jana Belcika. Uczestnicy mieli również możliwość zakupu książki „Bieszczady wypalone”, w tym kolekcjonerskiej edycji przygotowanej przez Rafała Barskiego, właściciela Wydawnictwa Ruthenus.